Wystąpienie: Elżbieta Burkiewicz

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum przedstawiam stanowisko wobec projektu ustawy o pomocy beneficjentom - osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją Programu Priorytetowego "Czyste Powietrze".

Warto powiedzieć jasno, dlaczego ta ustawa jest dzisiaj nam potrzebna. Program "Czyste powietrze" powstał w 2018 r. jako jeden z najważniejszych programów mających poprawiać jakość powietrza w Polsce. Jego idea była słuszna. Państwo miało pomóc Polakom wymienić stare źródła ciepła, ocieplić domy, ograniczyć emisję zanieczyszczeń. Problem pojawił się jednak wtedy, gdy założenia programu zaczęły zderzać się z rzeczywistością. Chciałabym się odnieść do wypowiedzi pana posła Ireneusza Zyski, który nie przeprosił za to, że za czasów rządów pana premiera Mateusza Morawieckiego, kiedy to program "Czyste powietrze" był realizowany w tej pierwszej wersji... Po państwa rządach te rozwiązania, które wtedy były wdrażane, musimy w tej chwili sprzątać - użyję takiego słowa. Niestety chyba bardzo wielu Polaków oczekiwałoby jednak jednego zdania wyjaśnienia.

Dzisiaj mamy obowiązek spojrzeć w oczy tym obywatelom, którzy chcieli skorzystać z programu, zaufali systemowi, podpisali umowy i powierzyli wykonanie inwestycji firmom, a następnie znaleźli się w sytuacji, w której to oni mieli ponosić finansowe konsekwencje nieuczciwości wykonawców. Właśnie dlatego procedujemy nad tą ustawą. Bo nie może być tak, że obywatel, który działał w dobrej wierze, ponosi konsekwencje za cudze oszustwa. Projekt przewiduje konkretne mechanizmy ochrony takich osób. Beneficjent będzie mógł w określonych sytuacjach zawiesić spłatę należności, skorzystać z czasowego wstrzymania dochodzenia należności czy odroczenia spłaty, rozłożenia jej na raty, a także w przewidzianych ustawą przypadkach - z częściowego lub całkowitego umorzenia. Szczególnie ważne jest rozwiązanie dotyczące sytuacji, w której wobec wykonawcy prowadzone jest postępowanie karne. Będzie można w tym przypadku takiej osobie, która działała na szkodę beneficjenta, te spłaty, którymi jest teraz obciążona, zawiesić. Jeżeli wykonawca zostanie prawomocnie skazany za przestępstwo, którego skutkiem było niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, ustawa przewiduje wyłączenie odpowiedzialności beneficjenta w zakresie określonym w ustawie i w takim samym przypadku, kiedy nie odzyskał pieniędzy. To jest bardzo ważna zasada. Odpowiedzialność powinna być przeniesiona przede wszystkim na osoby, które doprowadziły do szkody, a nie na obywatela, który padł ofiarą tej szkody.

Wysoka Izbo! Ten projekt nie oznacza jednak, że państwo rezygnuje z dochodzenia pieniędzy, które zostały utracone. Wręcz przeciwnie, fundusz zachowuje możliwość dochodzenia należności od wykonawcy, w szczególności środków, które zostały mu bezpośrednio wpłacone. To jest podejście, którego oczekujemy od państwa. Państwo ma być wymagające wobec tych, którzy oszukują, ale jednocześnie ma obowiązki wobec tych, którzy zostali oszukani.

Warto też podkreślić, że projekt rozwiązuje problem nie tylko na poziomie samego długu. Jeżeli należność zostanie beneficjentowi umorzona na podstawie ustawy, kwoty z tego umorzenia zostaną zwolnione z podatku dochodowego.

"Czyste powietrze" powinno być programem, któremu obywatele mogą zaufać. To jest dla nas w tej chwili bardzo ważne. Bo za każdą dotacją stoją konkretni ludzie, ich domy, ich oszczędności. To są decyzje, które są podejmowane na lata. Dlatego dzisiejsza ustawa jest ważnym krokiem w kierunku odbudowania tej zasady. Jeżeli obywatel działa uczciwie i zgodnie z zasadami programu, państwo nie może zostawić go samego w sytuacji, gdy problem powstał (Dzwonek) z winy nierzetelnego wykonawcy.

Klub Parlamentarny Centrum będzie popierał tę ustawę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)