Wystąpienie: Fryderyk Sylwester Kapinos

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Rozwój Plus chcę jasno powiedzieć, że rozumiemy potrzebę prowadzenia odpowiedzialnej polityki fiskalnej i dbania o dochody budżetu państwa. Nie możemy jednak zgodzić się na rozwiązania, które poprzez kolejne podwyżki akcyzy mogą wypchnąć część legalnego rynku do szarej strefy i uderzać w przedsiębiorców działających zgodnie z prawem.

W ostatnich latach obserwowany jest znaczący spadek konsumpcji alkoholu. Pojawia się jednak pytanie, jaka część odnotowanego spadku wynika z rzeczywistej rezygnacji z alkoholu, a jaka z tego, że rosnąca od kilku lat akcyza skutkuje zwiększeniem zainteresowania konsumentów zakupami w szarej strefie. Dane są bardzo niepokojące. Według szacunków Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych wolumen szarej strefy na rynku alkoholu wyniósł w 2025 r. ok. 23 mln l alkoholu 100-procentowego. Mówimy o milionach litrów alkoholu znajdującego się poza legalnym systemem kontroli, alkoholu, którego pochodzenie, sposób produkcji, skład i jakość są niewiadome. Według przywoływanych szacunków wartość potencjalnych utraconych wpływów z akcyzy wyniosła ok. 1,3 mld zł w 2024 r., a w 2025 r. już ok. 1,8 mld zł. Te rosnące w kolejnych latach kwoty powinny trafić do Skarbu Państwa, a zostały poza systemem. Czy zatem właściwą drogą jest dalsze skokowe podnoszenie podatku? Czy może przede wszystkim powinniśmy skutecznie walczyć z nielegalnym obrotem?

Szanowni Państwo! Musimy również spojrzeć na problem z perspektywy polityki zdrowotnej. Jeżeli rzeczywiście chcemy ograniczać negatywne skutki społeczne i zdrowotne nadużywania alkoholu, to musimy odpowiedzieć na pytanie, czy skokowa podwyżka ceny legalnego alkoholu jest faktycznie skutecznym narzędziem. Czy nie powinniśmy rozwiązać problemu reklamy, promocji typu sześć plus sześć gratis oraz rozwoju sprzedaży tzw. małpek i wysokoprocentowego piwa? Czy nie powinniśmy zwiększyć zaangażowania w edukację społeczeństwa systemowo, ograniczać szarej strefy? Tutaj pojawia się pytanie: Czy proponowana podwyżka akcyzy jest rzeczywiście elementem długofalowej polityki zdrowotnej czy przede wszystkim próbą zwiększania dochodów budżetu państwa? Jeżeli jest to polityka zdrowotna, to oczekujemy przedstawienia konkretnych analiz pokazujących jej przewidywany wpływ na konsumpcję, szarą strefę i koszty społeczne. Jeżeli natomiast głównym celem są dochody budżetowe, to powiedzmy to uczciwie. Ale przy tym oczekujemy także rzetelnej analizy wpływu podwyżki na rynek. Oczekujemy kalkulacji dotyczącej spodziewanych efektów fiskalnych tak dużej podwyżki akcyzy, skoro już podniesienie jej w bieżącym roku o kolejne 5% przynosi spadki przychodów.

Wysoka Izbo! W 2021 r. wprowadzono akcyzową mapę drogową, która miała zapewnić przedsiębiorcom przewidywalność prowadzenia działalności. Przedsiębiorcy podejmowali decyzje inwestycyjne, zawierali umowy, kupowali maszyny, rozwijali produkcję i zatrudnienie w oparciu o określone przez państwo zasady. Nie powinno się zmieniać reguł gry w trakcie trwania umowy. Państwo musi być przewidywalnym partnerem. Jeżeli ustanawiamy wieloletnią mapę drogową, przedsiębiorcy mają prawo oczekiwać stabilności. Tym bardziej niezrozumiałe jest potraktowanie cydru i perry o zawartości alkoholu do 5%. Ta kategoria miała być zgodnie z wcześniejszymi założeniami wyłączona z podwyżek do 2027 r. Tymczasem dla cydru i perry proponowana podwyżka jest największa i sięga aż ponad 26%. Dlaczego właśnie cydry i perry mają zostać tak restrykcyjnie potraktowane? To niszowa, niskoalkoholowa kategoria. Jakie będą efekty fiskalne i zdrowotne obciążenia cydrów największą podwyżką? Można się spodziewać, że znikome, śladowe. Czy zostały one zestawione z konsekwencjami dla producentów tych produktów? Dlaczego nie tworzyć warunków, aby z polskich jabłek, których mamy tak wiele, powstał polski produkt o wyższej wartości dodanej, który z sukcesem mógłby być eksportowany? Ale to musi mieć stabilne warunki w Polsce. Przecież w wielu krajach akcyza na cydr jest zerowa. Dotyczy to również polskich winiarzy produkujących wino z własnych plantacji. To często małe, rodzinne gospodarstwa, które przez lata inwestowały w swoje winnice, przetwórstwo, sprzedaż, bezpośrednią enoturystykę. Państwo powinno stworzyć im stabilne warunki do rozwoju.

Wysoka Izbo! Polityka ograniczająca negatywne skutki alkoholu musi być skuteczna, kompleksowa i oparta na danych. Jeżeli podnosimy akcyzę, musimy wiedzieć, jaki będzie wpływ tej decyzji na legalną sprzedaż, szarą strefę, zdrowie publiczne, małych producentów i dochody budżetu. Nie możemy patrzeć tylko na jedną stronę równania, bo jeżeli chcemy ograniczać negatywne skutki alkoholu (Dzwonek), musimy przede wszystkim ograniczać niekontrolowany, nielegalny obrót alkoholem niewiadomego pochodzenia. Jeżeli chcemy zwiększać dochody budżetu państwa...

Wicemarszałek Monika Wielichowska:

Dziękuję bardzo.

Poseł Fryderyk Sylwester Kapinos:

Jeszcze sekundkę, pani marszałek.

Jeżeli chcemy zwiększać dochody budżetu, powinniśmy przede wszystkim odzyskać środki, które dzisiaj uciekają do szarej strefy. A jeżeli chcemy rozwijać polską gospodarkę, powinniśmy wspierać tych, którzy sadzą jabłonie, zakładają winnice, przetwarzają polskie surowce, inwestują i płacą podatki w Polsce. Nie zmieniajmy reguł w trakcie gry. Walczmy z szarą strefą...

Wicemarszałek Monika Wielichowska:

Panie pośle...

Poseł Fryderyk Sylwester Kapinos:

...chrońmy zdrowie Polaków, wspierajmy legalnie działających polskich przedsiębiorców. Dziękuję. (Oklaski)